Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Słupsku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Hanna Kaflak-Januszko

Protokolant: st. sekretarz sądowy Karina Hofman

po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. w Słupsku

sprawy z powództwa A. M. i T. M.

przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w (...) w S.

o zapłatę

I. zasądza od pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w (...) w S. na rzecz powodów A. M. i T. M. solidarnie 324 500, 00 zł (trzysta dwadzieścia cztery tysiące pięćset i 00/100 zł) z ograniczeniem odpowiedzialności do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi księgę wieczystą o nr (...) w zakresie hipoteki na hipotece wpisanej na rzecz powodów do kwoty 1 780 500 zł;

II. zasądza od pozwanego na rzecz powodów solidarnie 27 025,00 zł (dwadzieścia siedem tysięcy dwadzieścia pięć i 00/100 zł) koszów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienia od dnia uprawomocnia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

I C 2301/24

UZASADNIENIE

Powodowie A. Ż. i T. M. 28 listopada 2024 r. pozwali (...) spółkę (...) w S. solidarnie o 324 500,00 z ograniczeniem odpowiedzialności do nieruchomości pozwanego, dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi księgę wieczystą o nr (...) w zakresie hipoteki na hipotece wpisanej na rzecz powodów do kwoty 1 780 500 zł.

Podali, że na nieruchomości pozwanego wpisana jest hipoteka ich dłużników małżonków F., która obciążona została hipoteką na rzecz powodów dla zabezpieczenia zapłaty ich wierzytelności w wyniku ugody z 2.08.2011 r., zawartej z dłużnikami. I na tej podstawie powodowie już uzyskali wyrok z 15.02.2023 r. co do należności głównej tej wierzytelności 1 456 000 zł wskutek pozwu z 2020 r., ale postępowanie nie objęło żądania o zapłatę odsetek, które mogły być dochodzone od dnia doręczenia odpisu pozwu o zapłatę tej należności od wierzyciela rzeczowego. W efekcie część odsetek się przedawniła, a przy tym mając na uwadze ich wysokość /wyliczenie z terminem wymagalności 4.01.2021 r. – 6.09.2023 r. - k. 22/– dochodzą ich tylko w zakresie nieprzedawnionym z reszty kwoty hipoteki.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, powołując się na przedawnienie i art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (dalej: ukw), zauważając, że w uzasadnieniu wyroku, na który się powołali - sąd wskazał, że nie badał kwestii przedawnienia (wówczas pozwany podnosił zarzut przedawnienia z upływem 31.12.2016 r.), gdyż powodowie dochodzili należności głównej od dłużnika rzeczowego. Dodał, że gdy przedawniona jest należność główna, to skutek ten dotyczy też odsetek, a poza tym ugoda nie zabezpieczała odsetek, jak i hipoteka ich nie zabezpiecza. Zauważył, że nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu nie przerywa przedawnienia, gdyż następuje to dopiero z chwilą złożenia wniosku egzekucyjnego.

Sąd ustalił, że:

2.08.2011 r. powodowie zwarli ugodę z małżonkami F. w formie aktu notarialnego, która stanowiła podstawę wpisu hipoteki na hipotece małżonków F. na nieruchomości pozwanego.

Strony tej ugody zakończyły w ten sposób spór sądowy, dookreślając, że chodzi o spłatę 1 500 000 zł kary umownej z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 3.06.2008 r. do dnia zapłaty i 280 500 zł kosztów postępowań sądowo-egzekucyjnych w ten sposób, że małżonkowie F. zapłacą powodom 1 780 500 zł (1 500 000 zł kary i 280 500 zł kosztów postępowań sądowo-egzekucyjnych), określając termin wymagalności tej należności na dzień zawarcia ugody. Natomiast zapłata wcześniej wymienionych odsetek od kary umownej nastąpi przez przeniesienie własności nieruchomości małżonków F..

Hipoteka na rzecz powodów została ustanowiona na hipotece przysługującej małżonkom F. w celu zabezpieczenia zapłaty wyżej opisanej 1 780 500 zł.

Ugoda przewidziała szereg szczegółowych reguł realizacji, w tym zobowiązanie powodów, by zapłaty 1 780 500 zł dochodzić wyłączenie od pozwanego, chyba że egzekucja ta nie powiedzie się. Stąd też m.in. małżonkowi F. poddali się rygorowi egzekucji w tym zakresie na podstawie opisywanego aktu notarialnego (z zastrzeżeniem, że o nadanie mu klauzuli wykonalności powodowie mogą wystąpić najpóźniej do 31.12.2016 r.).

Postanowieniem z 30.01.2011 r. nadano klauzulę wykonalności na rzecz małżonków F. aktowi notarialnemu z 18.01.2007 r. w zakresie 945 000 EUR wierzytelności, zabezpieczonej hipoteką, na której ustanowiono ww. hipotekę powodów.

15.02.2023 r. w sprawie (...) Sąd Okręgowy w G.(prawomocnym z dniem 17.07.2023 r.) zasądzono od pozwanego na rzecz powodów dochodzone przez 1 456 000 zł z ograniczeniem do odpowiedzialności rzeczowej jak w żądaniu niniejszej sprawy.

Pozwany wezwany pismem z 25.11.2024 r. przez powodów odpowiedział pismem z 2.12.2024 r. odmówił zapłaty ze względów wskazanych w niniejszej sprawie.

fakty przyznane /vide dokumenty złożone w sprawie/

Sąd uwzględnił powództwo,

stwierdzając, że wierzyciele hipoteczni mogli dochodzić spornych odsetek od dłużnika rzeczowego za opóźnienie w wykonaniu zobowiązania zabezpieczonego hipoteką, a zarzut przedawnienia nie był zasadny (art. 65 w zw. z art. 69 ukw przy uwzględnieniu art. 108 ² ukw oraz art. 319 kpc).

Spór sprowadzał się do oceny prawnej, gdyż strony bazowały na faktach, wynikających z przedłożonych dokumentów, różniąc się częściowo w ich odczytaniu i ocenie prawnej.

Mając na uwadze zarzuty pozwanego na tle skomplikowanej sytuacji niniejszej sprawy i pewną dwutorowość uzasadnienia powodów co do odsetek (wobec poruszenia jednocześnie opóźnienia dłużników osobistych i dłużnika rzeczowego), dla czytelności wywodu sąd omówi poszczególne kwestie odrębnie, by wskazać, że w żadnym zakresie zarzuty pozwanego nie mogły wpłynąć na powyżej przedstawioną podstawę zasądzenia:

1/ wpierw sąd przytoczy upowszechniony pogląd (vide orzeczenia dostępne na portalach internetowych):

Powództwo wierzyciela hipotecznego przeciwko właścicielowi obciążonej nieruchomości jest powództwem o zasądzenie świadczenia pieniężnego a nie tylko znoszeniem egzekucji, także wtedy gdy dłużnik odpowiada tylko rzeczowo. Jak przyjęto w uchwale Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2019 r. (III CZP (...), LEX nr (...)) - dłużnik odpowiadający rzeczowo, który mimo wezwania nie płaci długu zabezpieczonego hipoteką, popada w opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego 1.

2/ skoro powodowie wystąpili z pozwem o zapłaty zabezpieczonej wierzytelności w 2020r. (vide sygnatura sprawy), to na podstawie art. 123 § 1 pkt. 1 kpc wstrzymali bieg przedawnienia (co do dłużników osobistych objętych tym pozwem, jak i dłużnika rzeczowego w związku z niewykonaniem jego zobowiązania zobowiązaniem przy założeniu, że w ogóle co do niego odsetki te biegły, a nie zaczęły biec dopiero z chwilą doręczenia pozwu jako formą wezwania do zapłaty),

3/ nie doszło do przedawnienia zabezpieczonej hipoteką należności głównej z ugody stron (a więc i aktualnych wobec upływu czasu odsetek za opóźnienie od niej), gdyż ustanowienie hipoteki powodów związane były z ugodą z dłużnikami osobistymi z 2.08.2011 r., gdy termin wymagalności wynosił 10 lat, a powództwo o zaspokojenie zostało wniesione w 2020 r. Zmiana art. 118 kc regulującego termin wymagalności - z 10 na 6 lat, nastąpiła od 9.07.2018 r.2 z przepisem przejściowym:

Art. 5. ust. 1. Do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

ust. 2. Jeżeli zgodnie z ustawą zmienianą w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, termin przedawnienia jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Jeżeli jednak przedawnienie, którego bieg terminu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Zatem roszczenie nieprzedawnione 9.07.2018 r., nie przedawniało się w 2020 r. (bo nie minęło 6 lat, jak i roszczenie powodów nie przedawniało się przy wariancie dotychczasowego 10 lat od dnia powstania).

4/ Wobec nieprzedawnienia roszczenia głównego, aktualizował się termin 3 -letni dla odsetek z art. 118 kc, ale został on co do nich także przerwany wniesieniem pozwu w 2020r. (art. 123 § 1 kc) i skoro powodowie dochodzą tylko odsetek biegnących od należności głównej od doręczeniu odpisu pozwu i wskazują na 4.01.2021 r., to wobec wyroku co do należności głównej z 15.02.2023 r. i złożenia pozwu w niniejszej sprawie 28 listopada 2024r. – odsetki w okresie objętym pozwem nie są przedawnione.

5/ Z treści ugody wprost wynika, że odsetki od należności głównej, których dotyczyło ugoda poprzez określenie spłaty, są wyodrębnione, a suma należności głównej i kosztów staje się osobną wierzytelnością z terminem wymagalności na dzień ugody. Taka treść – art. 60, 65, 481 kc – oznacza, że ugoda nie objęła spłaty odsetek od tej należności.

6/ Podzielić też należy stanowisko powodów, że aktualne jest wykładnia, że wystąpienie o nadanie klauzuli wykonalności jest czynnością przewidzianą art. 123 § 1 pkt. 1 kpc, skoro czynność ta zmierza do realizacji wykonania zobowiązania. Wcześniejszy wywód o przepisach przejściowych zmiany regulacji przedawnienia pozostaje aktualny także tu i nie zostaje powtórzony wobec zbieżności dat dotyczących przerwania biegu przedawnienia wierzytelności objętej hipoteką, na której ustanowiono hipotekę.

Wobec powyższego powodowie mogli dochodzić spornych odsetek w zakresie swej hipoteki (wielkości 1 780 500 zł). Treść ugody, w tym postanowień o ustanowieniu ugody nie uzasadnia twierdzeń pozwanego, zawężających zakres swej odpowiedzialności do należności głównej, której zapłata została zabezpieczona hipoteką.

Art. 65. ust. 1 ukw : W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka).

Art. 69. ukw : Hipoteka zabezpiecza mieszczące się w sumie hipoteki roszczenia o odsetki oraz o przyznane koszty postępowania, jak również inne roszczenia o świadczenia uboczne, jeżeli zostały wymienione w dokumencie stanowiącym podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i § 1 ¹ kpc w zw. z § 2 pkt. 7 rozporządzenia z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie … Zasądzono powodom koszty : 16 225 zł opłaty od pozwu, 10 800 zł kosztów zastępstwa prawnego (opłata skarbowa od pełnomocnictwa nie została bowiem przedłożona do akt).

1 mając przy tym na uwadze, że pogląd ten został przyjęty w sprawie Sądu Apelacyjnego w G. (...) wyrok z 31 marca 2021 r.

2 ustawa o zmianie ustawy - kodeks cywilny z dnia 13 kwietnia 2018 r. (Dz.U.2018.1104)