Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Słupsku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Hanna Kaflak-Januszko

Protokolant: st. sekretarz sądowy Karina Hofman

po rozpoznaniu w dniu 13 października 2025 r. w Słupsku

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej w W.

przeciwko M. S.

o zapłatę

I. umarza postępowanie co do 180 000,00 zł;

II. oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III. zasądza od powoda (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz pozwanej M. S. 10 817,00 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście i 00/100 zł) kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

I C 2282/24

UZASADNIENIE

Powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna we (...) .12.2024 r. pozwał M. A. S. o następujące należności z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 16.08.2024 r. do dnia zapłaty:

1. 180 000 zł kapitału kredytu,

2. 29 995,55 zł zwrotu korzyści uzyskanych przez udostępnienie środków z kredytu przez urealnienie wysokości dochodzonego kapitału1.

Uzasadnił, że w toku jest postępowanie z powództwa pozwanej o uznanie umowy kredytu za nieważną ze względu na postanowienia abuzywne, z czym pozwany nie zgadza się i mimo, że zapadł wyrok przed sądem I instancji oddalający powództwo, to kierując się najnowszymi orzeczeniami Sądu Najwyższego - jest zmuszony zabezpieczyć swoje roszczenia przed przedawnieniem na wypadek innego rozstrzygnięcia przed sądem rozpoznającym apelację.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa z ewentualnością odrzucenia pozwu. Podała, że wyrokiem sądu II instancji z 10.03.2025 r. jej powództwo zostało uwzględnione, ale przy jednoczesnym uwzględnieniu zarzut banku potrącenia w zakresie 180 000 zł kapitału. Dodała, że wobec ochrony konsumenckiej kredytodawca nie może żądać waloryzacji kapitału, podlegającego zwrotowi po stwierdzeniu przez sąd nieważności umowy.

Powód pismem z datą 21.07.25 r.2 cofnął powództwo o zapłatę 180 000 zł kapitału kredytu, wnosząc o 721,23 zł skapitalizowanych odsetek od tej kwoty z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia przypadającego po dniu doręczenia tego pisma pozwanej3. Uzasadnił, że ograniczenie pozwu wynika z rozliczenia dochodzonej kwoty ww. wyrokiem.

Pozwana nie kwestionowała cofnięcia.

Sąd ustalił, że:

29.10.2007 r. pozwana i poprzednik prawny powoda zawarli umowę kredytu, w wyniku czego pozwanej wypłacono 180 000 zł.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z 30.06.2023 r. powództwo kredytobiorczyni zostało oddalone (k. 28).

Pismem z 25.07.2024 r. powód wezwał pozwaną do zapłaty dochodzonych w niniejszej sprawie należności (k. 29-33).

Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G. z 10.03.2025 r. powództwo kredytobiorczyni zostało zasadniczo uwzględnione z odsetkami za opóźnienie od dnia następnego po dniu doręczenia pozwu – czyli od 14.09.2021 r. (k. 77-90).

Ww. sprawie ustalono, że pismem z 22.03.2021 r. kredytobiorczyni wzywała bank bezskutecznie do ugody (kredyt spłaciła 21.08.2020 r.).

Bank ww. sprawie w odpowiedzi na pozew podniósł ewentualny zarzut potrącenia, który sąd II instancji uznał za nieskuteczny. Uwzględnił natomiast zarzut potrącenia podniesiony pismem z 29.08.2024 r. w zakresie kapitału (doręczonym kredytobiorczyni 29.08.2024 r.). Skutkowało to pomniejszeniem odsetek zasądzonych kredytobiorczyni od dnia potrącenia tylko co do reszty nieumorzonej w ten sposób należności.

bezsporne

Sąd nie uwzględnił powództwa,

uznając, że doszło do rozliczenia stron w zakresie sporu dotyczącego tzw. kredytu frankowego i niezasadne jest dochodzenie przez powoda dalszych roszczeń. Dlatego zbędne było prowadzenie postępowania dowodowego, gdyż do ocena sprowadzała się do oceny prawnej, a w niezbędnym zakresie stan faktyczny nie był kwestionowany.

W konsekwencji w zakresie cofnięcia pozwu postępowanie zostało umorzone na podstawie art. 355 w zw. z art. 203 kpc. Wobec kolejności czynności stron przedstawionych na wstępie, zbędne stało się więc odnoszenie się do wariantowo zgłoszonego zarzutu res iudicata4.

Na wstępie sąd zauważy, że w sprawie zaistniał ten problem, że sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - ma inny pogląd prawny co do terminu rozliczeń stron niż w wiodących liniach orzeczniczych, które zaważyły na rozstrzygnięciu potwierdzającym, że strony powinny rozliczyć się wobec nieważności umowy kredytu.

Otóż sąd uważa, że konsekwencją ustalenia nieważności umowy jest rozliczenie tego, co świadczyły strony na podstawie art. 410 kc i wobec tego podzielić należy pogląd odwołujący się do stanowiska doktryny i orzecznictwa, że dopiero wskutek stwierdzenia nieważności, wymagalne stają się roszczenia o zwrot świadczeń wobec odpadnięcia podstawy5 ,6 (co dezaktualizuję obawę przedawnienia wyrażoną przez powoda, który wytoczył niniejszy proces równocześnie z już toczącym się na kanwie sporu stron). I jak wynika z poglądów doktryny przy tej podstawie prawnej nie ma uzasadnienia do innych roszczeń, gdyż zauważano w niej :

Świadczenie nienależne jest tylko jednym z wypadków bezpodstawnego wzbogacenia. I tu zwrot świadczenia co do zasady wiąże się z błędem co do tego, że świadczenie jest należne i w pewnej mierze uwarunkowane dobrą wolą odbiorcy świadczenia7. Dlatego dopiero od skutecznego powołania się na nieważność można oczekiwać odsetek na podstawie art. 481 kc za nieuiszczenie świadczenia w terminie z tego tytułu8 (dlatego odsetki można zasądzać w sprawie rozstrzygającej o ważności umowy od dnia uprawomocnienia się wyroku, skoro sąd ma badać szereg przesłanek, by finalnie ustalić, czy potwierdzić nieważność umowy9). W następstwie stwierdza się, że nie ma podstaw do dodatkowych roszczeń , argumentując m.in., że byłoby to de facto jak wykonywanie umowy.10 Należy zauważyć, że wobec art. 405 kc wzbogaceniem jest w przypadku świadczenia nienależnego samo świadczenie i stąd następuje zwolnienie od analizy, czy doszło do wzbogacenia (faktem jest, że zostało spełnione). Natomiast poszerzenie postrzegania wzbogacenia w rozpatrywanym przypadku nie znajduje uzasadnienia w art. 405-409 kc (przewidują zwrot przedmiotu wzbogacenia lub jego substratu, gdy zwrot jest niemożliwy z uzupełnieniem roszczeniami odszkodowawczymi i potrącenia nakładów w uzasadnionych przypadkach).

Nadto brak możliwości dochodzenia dodatkowych roszczeń przez bank został potwierdzony orzeczeniami TSUE (vide zwł. : (...), jak i wywód pozwanej).

I generalnie analiza w sprawie powinna mieć na uwadze realizację celów dyrektywy 93/13 – by nieuczciwe warunki nie były zamieszczane w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami oraz, jeżeli jednak takie warunki zostają w nich zawarte, aby nie były one wiążące dla konsumenta, oraz by zagwarantować, aby umowa obowiązywała strony zgodnie z zawartymi w niej postanowieniami, pod warunkiem że po wyłączeniu z umowy nieuczciwych warunków może ona nadal obowiązywać. Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.

W konsekwencji powyższego niezasadne jest żądanie powoda zapłaty należności za udostępnienie konsumentce kapitału kredytu (stąd sąd poprzestał na sentencji o oddaleniu powództwa generalnie bez rozgraniczania na powództwo ewentualne). Natomiast roszczenie o odsetki za opóźnienie w zwrocie kapitału w wyniku potwierdzenia nieważności umowy, nie podlegało uwzględnieniu, gdyż zostało ujęte w rozliczeniu poprzez zgłoszenie zarzutu potrącenia. Przy tym podkreślić należy, że powód miał od początku możliwość takiej obrony w procesie wytoczonym przez kredytodawczynię, a zatem roszczenie o odsetki na podstawie odrębnie złożonego pozwu (nadto nieznaczenie wcześniejszego niż pismo z zarzutem potrącenia, który został uznany za skuteczny), nie powinno podlegać ochronie, gdyż stanowi przejaw nadużycia prawa wobec zbędnego powielania drogi sądowej (art. 5 kc). Dlatego sąd nie powiększał jałowości postępowania przez wyjaśnianie, za jaki okres czasu powód kapitalizował odsetki.

O kosztach rozstrzygnięto generalnie na podstawie art. 98 § 1 i 1 ¹ kpc w zw. z § 2 pkt. 7 rozporządzenia z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Mimo częściowego umorzenia, powództwo w całości należy uznać za przegrane (powód zbędnie wykreował koszty procesu co do należności objętej innym postępowaniem).

Nadmienić należy, że powód cofając pozew co do 180 000 zł, jednocześnie zgłosił dodatkowe żądanie - kapitalizując odsetki poprzez żądanie odsetek od odsetek /vide art. 20 w zw. z art. 19 kpc; por. np. analiza w uchwale SN (...)). I wobec tego po prawomocności wyroku w zakresie postanowienia o umorzeniu postępowania - zwrócona zostanie powodowi opłata w wysokości :

5 % z 180 000 zł - 5 % z 721,23 zł = 9000 zł – 37 zł – 30 zł opłaty minimalnej = 8933 zł.

Jednocześnie wobec specyfiki niniejszej sprawy, sąd nie nakazywał uiszczać dodatkowej opłaty 255 zł wobec wyższej kwoty żądania ewentualnego. Podstawą rozstrzygnięcia jest bowiem brak podstawy prawnej dla kosztów dodatkowych, który wprost już wynikał z rozstrzygnięcia w zakresie żądania z powództwa głównego.

(...)

(...)

(...)

1 zgłosił też żądanie ewentualne w oparciu o inną podstawę na wypadek nieuwzględnienia żądania o dodatkowe należności z pkt. 2

2 nadanym 22.07.25r.

3 powód nie przedłożył dowodu doręczenia pisma, w toku postępowania zostało doręczone 25.09.25 r. (k.114)

4 przy tym sąd wspomni : Zarzut potrącenia stanowi ważny instrument obronny dłużnika, który w razie jego nieuwzględnienia nie powoduje stanu rzeczy osądzonej (res iudicata) - wyrok Sądu Najwyższego z 20.12.2006 r., (...)

5zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy (por. wyrok SN z dnia 17 grudnia 1976 r., (...), LEX nr 7893 oraz uchwała SN z dnia 6 marca 1991 r., (...), OSNCP 1991, nr 7, poz. 93); w takiej sytuacji termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie z art. 455 k.c., a zatem niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez zubożonego.

6 zob. też – zwł. pkt. 9:

(...)

7 Tak E. Ł. :Bezpodstawne wzbogacenie” , C.H. B., W-wa 2000

8 komentarz P. K. w Komentarzu do kodeksu cywilnego pod red. K. O. w systenie L. do art. 410

9 vide też (...), gdzie TSUE wskazujący na ocenę sądu po zbadaniu szeregu kwestii, w tym możności utrzymania umowy

10 Por. H. C. cytowanych już materiałach, jak i por. E. Ł. : roszczenie restytucyjne nie jest "czystym" zobowiązaniem pieniężnym i odsetki nie wchodzą tu w grę, a zobowiązania zwrotu świadczeń obu stron powstają i stają się wymagalne z momentem orzeczenia o nieważności umowy w :

(...)