Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Słupsku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 kwietnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Hanna Kaflak-Januszko

Protokolant: st. sekretarz sądowy Karina Hofman

po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2025 r. w Słupsku

na rozprawie

sprawy z powództw A. O.

przeciwko I. D.

o zapłatę

I. utrzymuje w mocy w całości nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w Słupsku z 6.06.2018r. w sprawie (...);

II. zasądza od pozwanej I. D. na rzecz powoda A. O. 3 600,00 zł (trzy tysiące sześćset i 00/100 zł) dalszych kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

III. utrzymuje w mocy w całości nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w Słupsku z 4.09.2018r. w sprawie (...);

IV. zasądza od pozwanej I. D. na rzecz powoda A. O. 3 600,00 zł (trzy tysiące sześćset i 00/100 zł) dalszych kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

V. zasądza od pozwanej I. D. na rzecz powoda A. O. 302 500,00 zł (trzysta dwa tysiące pięćset i 00/100 zł) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 12.01.2019 r. do dnia zapłaty;

VI. zasądza od pozwanej I. D. na rzecz powoda A. O. 14 599,00 zł (czternaście tysięcy pięćset dziewięćdziesiąt dziewięć i 00/100 zł) kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

VII. nakazuje ściągnąć od pozwanej I. D. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Słupsku 8 614,33 zł (osiem tysięcy sześćset czternaście i 33/100 zł) nieuiszczonej opłaty od pozwu;

VIII. utrzymuje w mocy w całości nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w Słupsku z 16.12.2020 r. w sprawie (...);

IX. zasądza od pozwanej I. D. na rzecz powoda A. O. 3 600,00 zł (trzy tysiące sześćset i 00/100 zł) dalszych kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

I C 501/18

UZASADNIENIE

Powód A. O. pozwał I. D. o zapłatę na podstawie jej weksli własnych płatnych na rzecz powoda w następujących sprawach, połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia :

1. I C 501/18 (p. (...)) pozew z 16.05.2018 r. o 261 400 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 16.05.2018 r. do dnia zapłaty,

2. (...) (p. (...)) pozew z 29.08.2018 r. o 229 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 21.07.2018 r. do dnia zapłaty,

3. (...) ( p. (...) ) pozew z 22.01.2019 r. o 302 500 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 12.01.2019 r. do dnia zapłaty,

4. (...) (p. (...)) pozew z 4.12.2020 r. o 500 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 12.01.2019 r. do dnia zapłaty -

w których wydano nakazy zapłaty w postępowaniu nakazowym, z wyjątkiem sprawy z pkt. 3 przekazanej do rozpoznania w trybie postępowania zwykłego.

Pozwana zaskarżyła nakazy zapłaty w całości i wniosła o oddalenie wszystkich powództw, twierdząc, że nie był podstaw do wystawienia weksli, ale podpisała je ze względu na nacisk powoda – jej ówczesnego męża, który uważał, że powinien partycypować w wynikach finansowych działalności gospodarczej prowadzonej przez pozwaną.

Powód potwierdził, że należności z weksli miały być wypłatą z rozliczenia się pozwanej ze współudziału powoda w działalności pozwanej.

Sąd ustalił, że:

Pozwana wystawiła weksle na kwoty, objęte żądaniem pozwu, o zapłatę których powód ją uprzednio wezwał w terminach, wskazanych jako terminy wymagalności.

Łączenie z wekslami nieobjętymi niniejszą sprawą pozwana 7 i 12 lipca 2017 r. wystawiła weksle na rzecz powoda na 1 922 900 zł.

bezsporne /w tym vide dokumenty dołączone do pozwu w każdej ze spraw, jak i k. 26-37/

1.03.2014r. strony zawarły związek małżeński i zamieszkały w C.. Po zakończeniu roku szkolnego dołączyła do nich córka pozwanej (ur. (...)), która pozostawała w S. - dotychczasowym miejscu zamieszkania z pozwaną

Od początku strony nie pozostawały w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. Każde prowadziły własną działalność gospodarczą. Pozwana swoją zaczęła prowadzić swoją w C. - w zakresie pośrednictwa nieruchomości i deweloperską - w oparciu o doświadczenie z wcześniejszego zatrudnienia i wsparcie finansowe powoda, który zajmował się handlem. Nie miała wówczas na początku własnych środków na rozpoczęcie.

Z czasem działalność pozwanej rozwinęła się, ale ze względu na jej charakter należało nabywać nieruchomości do zabudowy, co wymagało angażowania środków, tak jak i budowa deweloperska. Pozwana prowadziła biuro swej działalności wraz z pracownikami, a powód podejmował czynności doraźne, w tym w związku z pozyskiwaniem nieruchomości, wsparciem w budowaniu relacji na lokalnym rynku /np. śniadania biznesowe – k. 225-234/.

Małżonkowie transferowali środki finansowe w związku z podejmowanymi przedsięwzięciami i ich rozliczeniem /vide m.in. umowa pożyczki k. 92-93, korespondencja z rodzicami powoda co do zapłaty za kupioną od nich nieruchomość – k .94, pokwitowania – k. 95, pełnomocnictwo – k. 234-235, akt notarialny z 30.05.2017 r. – k. 268-272/

Współzamieszkiwanie z córką pozwanej, wywołało problemy, zwłaszcza wobec spięć córki i powoda, co oddziaływało także na relacje z pozwaną i uwypukliło się w 2016 r. Stan psychiczny córki pozwanej pogorszył się na tyle, że była hospitalizowana, a następnie zamieszkała znowu w S. z krewną pozwanej. Wiązało się to z pogorszeniem w relacjach małżeńskich stron. Po powrocie z wyjazdu urlopowego w połowie 2017 r. pozwana stwierdziła brak możliwości kontynuacji związku, strony jeszcze podjęły bezskuteczną próbę terapii dla par. Pozwana we wrześniu 2017 r. wyprowadziła się. W 2018 r. doszło do rozwodu / vide protokół z 9.04.2018 r. sprawy z pozwu powoda z 2017 r. - k. 89/.

Do podpisania weksli, w tym także nieobjętych niniejszą sprawą, doszło w lipcu 2017 r.

Pozwana jednak negowała obowiązek ich zapłaty / por. m.in. pismo z 9.03.2018 r. – k. 105-106/. Wniosła oskarżenie przeciw powodowi, gdzie także poruszyła tę kwestię, zarzucając, że mąż bezpodstawnie ją obraża, a nawet grozi - domagając się spłaty, co może niekorzystnie wpłynąć na jej działalność / protokół z 24.05.2018 r. – k. 113-117, jak i dokumenty w aktach tej sprawy (...)/ zawiadomienie o przestępstwie z marca 2018 r. - k. 118-120/. Doszło też do oskarżenia powoda o znęcanie się / akt oskarżenia z 12.06.2018 r. z odpowiedzią i wyrokiem uniewinniającym – k. 207-219, zeznania córki pozwanej – k. 236-239/.

Podała wówczas, że weksle podpisała, czując, że powinna okazać lojalność powodowi jako mężowi i dokonywała obliczeń wpisanych tam kwot, biorąc udział w ich obliczeniu - w 1/3, ½, tak by nie narażać się na awanturę ze strony męża.

fakty przyznane

Pismem z 15.06.2018 r. pozwana złożyła zawiadomienie o uchyleniu się od skutków złożenia oświadczeń w wekslach pod wpływem błędu i podstępu.

dowód: pismo – k. 121 -122

W chwili podpisywania weksli pozwana nie znajdowała się w stanie uniemożliwiającym świadome i swobodne wyrażenie woli.

dowód: opinia biegłych psychiatry i psychologa – k. 451-463

Weksle wystawione przez pozwaną znajdują oparcie jako rozliczenie w zakresie prowadzonej przez nią działalności.

dowód: opinie biegłych z zakresu finansów/ekonomii W. P. – k. 583-664, 910-916, Ł. K. – k. 1037-1040

Sąd zważył, że:

Powództwa podlegały uwzględnieniu na podstawie prawa wekslowego - po zweryfikowaniu, że weksle znajdują oparcie w rozliczeniach stron (vide zwł. art. 3 w zw. z art. 1, gdyż nie było wątpliwości co do zachowania procedury wystąpienia o zapłatę na podstawie weksla).

Z zarzutów pozwanej wyniknęło bowiem, że weksle miały charakter gwarancyjny, tj. miały służyć zabezpieczeniu dochodzenia należności i stąd nastąpiło badanie stosunku podstawowego (vide art. 17 ustawy prawo wekslowe1).

Wobec zakwestionowania obowiązku zapłaty należności, których zabezpieczeniem były opisane weksle - zostało przeprowadzone postępowania dowodowe, w którym kluczowy (zwłaszcza, że obiektywny) okazał dowód z opinii biegłych z zakresu finansów/ekonomii2, gdyż strony dość lakonicznie informowały o swych ustaleniach, świadkowie nie byli przy tym obecni, a więc ich zewnętrzne /i zsubiektywizowane/ obserwacje nie okazały się znaczące dla ustalenia istotnych faktów w sprawie (choć zarazem współuzupełniały ustalony kontekst). Natomiast opinia z zakresu psychiatrii i psychologii nie potwierdziła, że oświadczenia wekslowe pozwanej dotknięte były wadą (inne wnioski w tym zakresie terapeutki stron, a potem pozwanej - nie były przekonujące wobec wszechstronnego wywodu opinii biegłych sądowych). Dokumenty zebrane w sprawie nie były kwestionowane, z tym że generalnie należało je ocenić w kontekście całości materiału dowodowego, a zwłaszcza opinii biegłych za zakresu finasnów/ekonomii. W konsekwencji sąd w stanie faktycznym przedstawił możliwy do ustalenia kontekst ogółu okoliczności (możliwy do odczytania na podstawie faktów, do których nawiązywały obie strony), by stanowił uzupełnienie dla odczytania wiadomości specjalnych zawartych w opinii biegłych. Przeprowadzenie bardziej szczegółowych ustaleń było utrudnione, ale jednocześnie analiza nie prowadziła do podważania weksli, zweryfikowanych poprzez opinie biegłych, więc stanowiły podstawę do ustalenia wysokości należności.

W następstwie w sprawie uwidoczniło się, że obrona pozwanej opierała się na twierdzeniu, że relacje majątkowe małżonków były rozłączne na tyle, że należności objęte wekslami powstały w oparciu o subiektywne przekonanie powoda, że pozwana powinna rozliczyć się z nim z możliwości rozwinięcia własnej działalności gospodarczej i - presję, jaką wytworzył, by uzyskać podpisanie weksli. Stąd uporządkowanie faktów w stanie faktycznym umożliwiło uwiarygodnienie wniosków z opinii biegłego W. P. (potwierdzonej przez drugiego biegłego). Biegły W. P. wykonał modelową pracę badania dostępnych dokumentów z omówieniem dostępnym dla laika, jak odczytywać zdarzenia ekonomiczne w działalności pozwanej. Należy mieć na uwadze całość tej opinii dla zrozumienia poczynionych wniosków (analizy całości materiału), a sąd zasygnalizuje tylko pewne kwestie, łączące się z bieżącym wywodem. Z opinii tej wynikało, że pozwana potrzebowała wsparcia finansowego nie tylko na początku swej działalności (bezsporne było, że nie miała środków własnych, jak i że powód takiego udzielał), a nie podano w sprawie informacji o innych źródłach niż środki od powoda (w tym był epizod z pożyczką od jego rodziców). Dostępne materiały nie wskazywały, że doszło do rozliczenia się z powodem poprzez zwykły zwrot środków w tym samym zakresie, w jakim przyznane było wprost, że je wyłożył. Do tego dochodzi zwykłe doświadczenie życiowe o znaczeniu wsparcia osoby dobrze odnajdującej się w realiach danego rynku, co umożliwia dotarcie do informacji, jak i przekazanie, by pozyskiwać niezbędne dla działalności nieruchomości, jak i klientów dla pozwanej. Notabene poczynioną konstatację uwypukliła wypowiedź świadka M. P., który udał się do powoda, by ten zgodził się na przystępniejszej rozliczenie z pozwaną. I w tym miejscu powstawał trudny moment w ustaleniach, gdyż pozwana negowała, że strony pozostawały w spółce cichej jak twierdził powód, a zatem powstawało pytanie, o podstawy rozliczenia stron. Sąd miał tu na uwadze, że zaprzeczenie istnieniu spółki cichej jest bez znaczenia, skoro brakowało szczegółów do jej rozliczenia. Sąd stwierdził, że jednak na kanwie materiału dowodowego możliwe jest ustalenie, że strony miały się rozliczyć, jak już wspomniano – pozwana zgodnie z art. 6 kc nie wykazała, że do tego doszło, ale negowała, że powód miał partycypować w dochodach, a jednocześnie w sprawie karnej przyznała, że dokonywała obliczeń do wypełnienia weksli przeliczając dochody na ½, 1/3. Przy tym choć nie doszło do dostatecznego potwierdzenia okoliczności związanych z dokumentów dotyczącymi rozliczenia poszczególnych inwestycji /w postaci wydruków z odręcznymi notatkami/, to daty na tych dokumentach korelowały z częścią weksli. W konsekwencji sąd stwierdził, że poprzez kwoty wpisane do weksli pozwana uznała wysokość należności, jakimi powinna rozliczyć się z powodem (w rozumieniu z art. 123 § 1 pkt. 2 kc3 przy uwzględnieniu art. 353 ¹ kc, czyli bez nazwania porozumienia jakie nastąpiło między stronami, czyli tego jakiej nazwanej formy czynności cywilnoprawnej nawiązywały w swym porozumieniu, czy też abstrahując od tego - na ile wcześniej się ono skonkretyzowało, a na ile - na etapie podpisania weksli) i dlatego dokonano zasądzenia zgodnie z wekslami (w tym głównie poprzez potwierdzenie nakazów zapłaty – art. 493 § 4 zd. 2 kpc). Sąd stwierdził, że doszło do uznania mimo kontekstu, jaki podkreślała pozwana, wspominając o presji.

Kontynuując wywód poprzedniego akapitu – sąd zauważa, że pozwana podpisując weksle znajdowała się w bardzo trudnym momencie życia, gdyż miała poważany problem z córką (zeznała ona, że przed małżeństwem tylko ona liczyła się dla pozwanej, a powód oczekiwał respektowania swoich reguł), powiązany z zakłóceniem relacji małżeńskich, wskazującym na ich zakończenie, a jednocześnie w toku były procesy inwestycyjne i opcja konieczności definitywnego rozliczenia się z powodem, który twardo biznesowo domagał się tego, bazując na przeświadczeniu zapewne, że pozwana zaczynała w jego miejscu zamieszkania od początku budować swoją działalność i bez środków własnych. Nie zostało jednak potwierdzone, że oświadczenie pozwanej można zakwalifikować jako wadliwe (na podstawie art. 82 kc czy innej podstawy). Sama wspominała, że musiała sama przeprowadzać wyliczenia, bo powód oczekiwał od niej wykonania tego zadania. Ustępstwa zatem w negocjacjach biznesowych utrudnionych konfliktem małżeńskim samoistnienie nie prowadzą do stwierdzenia wady oświadczenia, a taka nie została wykazana, mimo że to pozwana posiadała najlepsze rozeznanie w swej działalności i mogła ocenić konstruktywnie opinię biegłych, a nie poprzestać na zarzutach opartych na braku profesjonalizmu lub opierać się na prywatnej ekspertyzie, która nie została przygotowana z należytą rzetelnością, o czym sąd informował na bieżąco, wzywając strony do zajmowania stanowisk w sprawie. Opinie z zakresu ekonomii generalnie nie są łatwym dowodem, gdyż należy założyć metodologię badań, a właśnie biegły W. P. – jak już sąd wskazał – napisał modelową opinię, wszechstronną w oparciu o dostępnym w spawie materiał, z objaśnieniem swego wywodu w nawiązaniu do faktów znanych także z doświadczenie życiowego, jak i powszechnie dostępnej wiedzy z zakresu ekonomii, życia gospodarczego. Drugi biegły potwierdził tę opinię. Wywód obu biegłych był logiczny, umożliwiał stronom odniesienie się do opinii i konstruktywne jej omówienie. Sąd nie miał więc wątpliwości co do wiarygodności tego dowodu, jak i nie widział podstaw do kontynuowania tego dowodu (na bieżąco wyjaśniał kwestie przeprowadzenia dowodu ze stronami, informując o zagadnieniach, jakie należy mieć projektując taki dowód, w tym uzasadniając konieczność dowodu z kolejnej opinii). Pewien drobiazg rozbieżności w opiniach był bez znaczenia, gdyż biegli ustalali wartość działalności, dochodów z niej, a jednocześnie zaakcentowane zostało, że działalność jest rozwinięta, dalszych profitów należy się spodziewać i to uwiarygadniało się z faktem wystawienia wszystkich weksli jako formy finalnego rozliczenia się stron. Pozwana pozostawała z własną działalnością o wypracowanej renomie i to z zakresu powszechnie uważanego obecnie za szczególnie dochodowy. Dla powoda perspektywy wiązane z prowadzeniem takiej działalności przez współmałżonka, kończyły się.

Na kanie analizy materiału sprawy można znaleźć więcej fragmentów potwierdzających przeprowadzoną ocenę materiału dowodowego. Są to jednak szczegóły, przez co sąd nie chce stwarzać możliwości podważania zasadniczej oceny, negowaniem znaczenia tych szczegółów dla faktów podstawowych. Zauważyć można, że na początku pozwana negowała, że weksle znajdują oparcie w zakresie i wynikach działalności, co opinie – przeprowadzone po uwadze sądu o niezbędności opinii dla oceny zarzutów – podważyły. Za kuriozalne można jednak uznać, że treść nagranej rozmowy powoda z krewną pozwanej (problem rozliczeń i destrukcyjny wpływ na sytuację stron – k. 128-138 stenogram) współgra z oceną przedstawioną przez sąd, a na dowód ten pozwana powołała się dla potwierdzenia zasadności swojego stanowiska.

Sąd nie ma omawia też szerzej podstaw dotyczących wad oświadczenia woli wobec już przedstawionego omówienia, a sama treść pisma, w którym pozwana uchyla się od skutków oświadczeń złożonych poprzez podpisanie weksla wskazuje, że stanowi ono subiektywne przyporządkowanie omówionych już faktów (negocjacji w warunkach napiętej sytuacji kończącego się związku stron i momentu weryfikacji środków działalności gospodarczej), do tych podstaw prawnych. Według konstatacji sądu nie doszło do presji o natężeniu prowadzącym do niemożności działania przez pozwaną świadomie i swobodnie, a przede wszystkim pozwana nie przedstawiła sądowi, na czym polegać miał błąd w jej ówczesnych wyliczeniach, by sąd mógł rozważyć opcję wpływu presji. W ogóle informacje były niepełne, co zauważył także biegły W. P..

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 1 ¹ kpc w zw. z § 2 pkt. 7 rozporządzenia z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radcowskie/adwokackie z uwzględnieniem art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Na koszty powoda złożyły się opłaty od pozwu, koszty zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictw w poszczególnych sprawach.

Wobec tego, że została nadwyżka z zaliczek pozwanej na wynagrodzenie biegłych (2728,67 zł, z zaliczek pobrano też należność na koszt dojazdu jednego ze świadków) – zarachowano ją na brakującą opłatę od pozwu, która nie została uiszczona w sprawie w której nie wydano nakazu zapłaty, po zmienia tryby jej rozpoznania (wynosiła 11 343 zł), a częściowo podlega ona dalszemu uiszczeniu, więc nakazano ściągnięcie (a 30 zł od zażalenia uwzględnionego w (...) zostanie zwrócone).

z/

1. (...)

2. (...)

3. (...)

(...)

1 por. m.in. (...)

2 zakres ze względu na specyfikę dziedziny sąd dookreślił dwoma nazwami, mając na uwadze, że specjalizacja obu biegłych dotyczyła przedmiotu opinii

3 por. m.in. (...), (...)